
Elektronlar difraksiyasi
Elektronlar difraksiyasi -elektronlarning kristallarda yo'i suyuqlik va gaz molekulalarida elastik sochilishi. Bunda elektronlarning birlamchi dastasidan mallum burchaklarga ogkdirilgan qo'shimcha dastalar hosil bo'ladi. Bunday dastalarning boshlangkich yo'nalishdan ogkish burchaklari va intensivligi sochuvchi moddaning strukturasiga bogkliq. Amerikalik fiziklar K.Devisson va L. Jermer kristall plastinkada sochilayotgan elektronlarning difraksiyalanishini tajribada kuzatib kashf etdilar (1927); bu bilan Lui deBroylning zarralarning to'lqin xossalari haqidagi gipotezasi eksperimental tasdiqlandi (q. De Broyl to'lkini). E.d. elementar zarralar, xususan, elektronlar oqimi ham yorugklik kabi to'lqin tabiatga ega ekanligini isbotlaydi. E.d. (elektronogramma) jism tuzilishini o'rganishda qulay usul hisoblanadi (q. Elektronografiya). Plastinkaning yupqa sirt qatlamida ro'y beradigan o'sidlanish, kristallanish, toblanish jarayonlari, polimerlarning tuzilishi va boshqalar shu usul bilan aniqlanadi. Neytronlar difraksiyasi yordamida qattiq jismlarning qristall tuzilishi to'gkrisida mallumotlar olish, jismlarning magnit xususiyatlarini o'rganish mumkin. Monoxromatik neytronlar olishda, neytronlar spektrografiyasida va jism tuzilishini o'rganishda neytronlar difraksiyasi tatbiq qilinadi (q. Neytronografiya).
Ushbu maqolani yozishda o'zbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) mallumotlaridan foydalanilgan.
